سال 5، شماره 20، زمستان 1397

 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۷/۱۲/۱۴ | 
سخن اول

اعتیاد به مواد مخدر و روان­گردان­ها از یک سو به عنوان مهم­ترین مانع رشد و توسعه پایدار جوامع تلقی شده و از سوی دیگر در عرصه جهانی یکی از بحران­های جدی علیه سلامت جسمانی، روانی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی تعیین شده است. این تهدید استراتژیک، چند وجهی، چند سببی و سیستماتیک، همواره با دنبال کردن روند فزاینده عرضه و تقاضای مواد، به دنبال کسب سود نامشروع و قتل عام نوجوانان و جوانان جوامع است تا بدین ترتیب بتواند به ادامه حیات خود استمرار دهد. نتایج روند چهل سال مبارزه سخت و نرم افزاری علیه مواد مخدر و روان­گردان­ها پس از انقلاب اسلامی حاکی از موارد زیر می­باشد:
انسداد و اشراف مرزهای شرقی و غربی با احداث و نصب 2009 کیلومتر خاکریز، سیم خاردار، کانال و سایر موانع فیزیکی و الکترونیکی، کشف بیش از 11 هزار تن انواع مواد مخدر و روان­گردان­ها، عملیات و درگیری مسلحانه علیه باند­های مواد مخدر 39000 فقره، گروه­ها و باند­های موادمخدر متلاشی شده 48000 باند، کشف 33000 قبضه سلاح سبک و سنگین از قاچاقچیان، توقیف و ضبط 195000دستگاه خودرو از قاچاقچیان، تعداد افراد معتاد، توزیع کننده و قاچاقیان مواد مخدر دستگیر شده 000/800/7 نفر ( با احتساب افراد تکراری)، شهدای عرصه مبارزه 3811 نفر، جانبازان عرصه مبارزه 12000 نفر، انهدام کارگاه­ها و آشپزخانه­های تولید شیشه در 13 سال اخیر 2036 باب، کشفیات شیشه در 13 سال اخیر 27 تُن. اقدامات درمانی:  ایجاد 1197 مرکز اقامتی میان مدت، 252 مرکز گذری، 399 تیم سیار، 13 موبایل سنتر، 90مرکز سرپناه، 31 مرکز TC و پوشش بیش از 750000 نفر در درمان نگهدارنده MMT در 9029 مرکز، اقدامات پیشگیری اولیه از اعتیاد با اجرای طرح پیشگیرانه مدرسه مراقبت اجتماع محور در مدارس، اجرای طرح آموزش مهارت­های مقابله­ای برای پیشگیری از مصرف مواد در مدارس متوسطه اول کشور، اجرای طرح آموزش مهارت مراقبت از خود برای دانش­آموزان ابتدایی، آموزش مهارت­های زندگی، سبک فرزندپروری و پیشگیری از مصرف مواد برای والدین، برگزاری کارگاه­های آموزش مهارت­های زندگی و روش­های پیشگیری از اعتیاد برای دانشجویان، ارائه خدمات مشاوره تلفنی به حدود 3میلیون نفرـ مورد (1396-1384)، تولید و پخش 18 هزار برنامه از رسانه­های دیداری و شنیداری (طی سال­های 96-1384).
نرخ شیوع مصرف مواد در جمعیت عمومی 15 تا 64 سال کشور 4/5 درصد و وجود 800/402/4  نفر مصرف کننده آزمایشی و تفننی (مصرف کننده غیر مستمر) و مصرف کننده مستمر و مخاطره­آمیز، نرخ شیوع مصرف مواد در دانش­آموزان هنرستان­ها و متوسطه دوم کشور 1/2 درصد، نرخ شیوع مصرف مواد در دانشجویان دانشگاه­های دولتی 7/4 درصد، نرخ شیوع مصرف مواد در کارگران محیط­های صنعتی 7/22 درصد. با توجه به تلاش­های مستمر صورت گرفته و میزان شیوع مصرف مواد در لایه­های مختلف جامعه و بروز خسارت­ها و هزینه­های اقتصادی مواد مخدر در مقیاس سالیانه 199 هزار میلیارد تومان از یک سو، همواره این سوال مطرح است که چنانچه این تلاش­ها و اقدامات انجام نمی­پذیرفت، درحال حاضر کشورمان دارای چه شرایطی بود؟ و از سوی دیگر این سوال مطرح است که چرا علیرغم انبوه اسناد بالا دستی شامل قانون مبارزه با مواد مخدر و اصلاحات آن، سیاست­های کلی مبارزه، قوانین برنامه­های اول - دوم ( سکوت برنامه سوم ) ـ چهارم ـ پنجم و ششم توسعه، بیش از 1000 مصوبه ناشی از تشکیل 134 جلسه ستاد مبارزه با موادمخدر و صدها مصوبه در 10 کمیته تخصصی، طرح ملی مبارزه همه جانبه، اسناد جامع پیشگیری و درمان و همچنین  اقدامات فوق الاشاره، شاهد برخی کاستی­ها در امر مبارزه هستیم؟
آنچه در شرایط حاضر به آن نیازمند هستیم تقویت حساسیت در کلیه ساختارهای حاکمیت برای مهار و کنترل اعتیاد و مواد مخدر، ارتقاء و ایجاد ساختارهای تخصصی چابک، منسجم با دانش برنامه ریزی کافی، اعمال مدیریت سیستمی و ارگانیک، توجه به خرده نظام­های اقتصادی ـ اجتماعی ـ فرهنگی و سیاسی در امر مبارزه، توجه جدی به سیاست­های مشارکتی و ظرفیت­سازی و اقتدار افزایی تشکل­های مردمی و واگذاری امور به سمن­ها، تقویت دیپلماسی مواد مخدر، برخورد با سران شبکه­ها، تربیت نیروی انسانی متخصص و افزایش نرخ سطح پوشش برنامه­های استاندارد با بهره­گیری از تمامی ظرفیت­ها و ارزشیابی مستمر اقدامات می­باشد تا بدین ترتیب زمینه ضربه زدن موثر به استراتژی­های سیستم مواد مخدر و روان­گردان­ها فراهم شود. بدون شک نقش­آفرینی مراکز علمی و دانشگاه­ها در عرصه­های برشمرده، سبب رشد موفقیت­ها و دستاوردها در امر مبارزه خواهد شد. امید می­رود کلیه اساتید و دانشجویان دانشگاه­ها و حوزه­های علمیه با ایفای سهم خود در جهاد مقدس مبارزه، زمینه را برای شرایط بهتر در  امر مبارزه فراهم سازند.
حمید صرّامی
مدیر کل دفتر تحقیقات و آموزش ستاد مبارزه با موادمخدر ریاست جمهوری
زمستان 1397

دفعات مشاهده: 284 بار   |   دفعات چاپ: 4 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر

سخن اول دوره ۵، شماره 18، تابستان ۱۳۹۷

 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۷/۷/۲۳ | 
در قرن پیچیده عصر حاضر و جهانی شدن، کلیه جوامع به سرعت در حال دگرگونی می باشند. از یک سو"با گسترش و سهولت ارتباطات، شاهد افزایش بروزخطر ناامنی و احساس عدم امنیت درسطح کشورها بوده" و از سوی دیگر به دلیل "آسیب پذیری ساختاری و ترکیب عواملی نظیر بی ثباتی و ناکارآمدی ساختارهای اقتصادی، ضعف در پوشش مناسب خدمات سلامت، فقر آموزش و مهارت، کاهش امید به زندگی، توسعه فقر و نابرابری های فزاینده اجتماعی، محرومیت، بیکاری، تبعیض، خشونت، ضعف حساسیت و سیاست گذاری نامطلوب و کاهش پاسخ گویی نهادهای حکمرانی به مطالبات و نیازهای آحاد مردم، تضعیف پیوندها و بنیان های زندگی اجتماعی، انزوا- تنهایی فردی- خودمداری و اجتماعیت زدائی، لذت جویی مفرط، تکثّر فرهنگی، تغییر مدل و سبک زندگی، مصرف گرایی بی رویه، ضعف بنیان های دینی، تضعیف اعتماد اجتماعی، کم رنگ شدن اخلاق مدنی و بحران در نهاد خانواده"، شاهد روند فزاینده جرائم و آسیب های اجتماعی نظیر اعتیاد به موادمخدر و روان گردان ها در دنیای کنونی هستیم به گونه ای که بر اساس آخرین اعلام دفتر مقابله با موادمخدر و جرم سازمان ملل متحد، نرخ شیوع مصرف مواد در جامعه جهانی در سال 2016 در جمعیت 15 تا 64 سال، به پنج وشش دهم درصد در سال رسیده است. به عبارتی شاهد رشد شیوع مصرف در سال 2016 نسبت به سال 2015 سال می باشیم.
علیرغم رشد شیوع مصرف مواد در کشورها، بعضا شاهد این واقعیت هستیم که در برخی از کشورها در مقایسه با سایر کشورهای جهان، به میزان کمتر، متحمّل آسیب های ناشی از اعتیاد شده و در صورت بروز و شیوع آن، سریع تر نسبت به بازسازی خود مبادرت می نمایند. نیم نگاهی به عوامل موفقیت در این گونه کشورها، می تواند موجب مهار و کنترل آسیب ها در کشورمان را فراهم نماید.
اهّم مواردی که در کشورهای موصوف مورد توجه قرار گرفته اند عبارتند از :
الف) یکی از اساسی ترین اقدامات این گونه کشورها، مطالعه فراگیر و جدی در باره آسیب ها و مسائل و مشکلات اجتماعی و انتشار نتایج حاصله و همزمان زدودن نادیده انگاری، نفی سکوت، انکار یا مقاومت در برابر کاستی ها و نقاط ضعف جامعه و مشکلات اجتماعی و سرپوش نگذاشتن بر بحران ها و مشکلات می باشد.
ب) از دیگر موضوعات در کشورهای موفّق، تدوین و پیگیری سیاست های اجتماعی شفاف در جهت نیل به توسعه اجتماعی و افزایش تاب آوری اجتماعی و عدم گرفتار شدن به توسعه تک بعدی و صِرف اقتصادی بوده، که این رویکرد زمینه را برای تدوین و تقویت استراتژی پیشگیری از آثار و پیامدهای نامطلوب آسیب ها به ویژه اعتیاد، فراهم می نماید.
ت) محور قرار گرفتن انسان در توسعه (به عنوان خلیفه خدا روی زمین) و در نتیجه توجه به قابلیت های توسعه انسانی به ویژه برای کودکان، نوجوانان و زنان و دسترسی به خدمات اجتماعی شامل گسترش آموزش و پرورش و افزایش سواد (متاسفانه در کشورمان حداقل ده میلیون نفر بی سواد مطلق وجود دارد)، گسترش فرصت های آموزش مهارت و سلامت و توانایی های افراد، توزیع درآمد و رفاه اجتماعی و نظام‏های حمایتی، کاهش و رفع تبعیض، تامین نیازهای اساسی و ایجاد محیط آرام برای زندگی سالم و خلاّق و پرورش استعدادها و تقویت ظرفیت های انسانی و فراهم کردن زمینه انتخاب برای مردم، تقویت حمایت اجتماعی نظیر بیمه بیکاری، امکان انتخاب شغل متناسب با مهارت و تجارب افراد.
ث) توجه به مشارکت­های اجتماعی مردم در امر توسعه و جلوگیری از هر گونه تمرکزگرایی در برنامه­های توسعه­ای.
ج) ایجاد شاخص های مناسب برای اندازه گیری و پایش تحولات اجتماعی- فرهنگی و اقتصادی در راستای شعار"هرچه قابل اندازه گیری است، مدیریت پذیر خواهد بود".
ح) پاسخ گو کردن نهادهای حاکمیتی و دولت، شفافیت، افزایش کارآمدی دستگاه ها، ارتقاء تعامل بین نهادهای دولتی و مشارکت مدنی، توجه خاص به گروه های آسیب پذیر و دسترسی پایدار آنان به خدمات اجتماعی، شغلی و حمایت اجتماعی و همچنین ارائه خدمات با کیفیت توسط نهادهای قانونی و التزام عملی آنان به اجرای مقررات و قوانین.
خ) توجه به افزایش انسجام ارزشی جامعه و انسجام اجتماعی، به منظور کاهش خشونت و منازعه.
د) گسترش داده های مورد استفاده سیاست گذاران در راستای اهداف مربوطه، با بهره گیری از فناوری های دیجیتال و ایجاد فرصت دسترسی کامل شهروندان و جامعه مدنی به اطلاعات مورد نیاز موجود در دستگاه­های دولتی و پرهیز از ایجاد انقلاب داده ها برای گردآوری خزانه ای از اطلاعات.
ذ) به کارگیری افراد متخصص و توانمند در برنامه های اجتماعی و نیز برنامه های کاهش آسیب های اجتماعی.
ر) توجه در سیاست گذاری ها و برنامه ها به مسائل مهم پیشگیری، به دلیل مقرون به صرفه تر بودن و تاثیرگذاری بیشتر، در اولویت قراردادن مردم (یعنی سیاست هایی که بر مردم تاثیر می گذارد)، ارتقاء و توانمندسازی آحاد جامعه، حمایت به منظور مقاوم سازی افراد، توجه به آموزش همگانی، افزایش قابلیت های فردی، کمک به انسجام اجتماعی، برخورداری همه اعضای جامعه از حقوق کامل شهروندی، گسترش فضا برای شنیده شدن صداهای متفاوت به خصوص صدای افراد آسیب پذیر و انعکاس آن ها در سیاست های توسعه ای.
ز) کنش جمعی و عمل کردن با هم، توسط آحاد جامعه در برخورد با تهدیدات اجتماعی.
 با توجه به مراتب فوق نیازمند مداخله اساسی و جدی تر مراکز علمی، دستگاه های حاکمیتی و جامعه مدنی برای کنترل و کاهش آسیب های اجتماعی هستیم.
امید می رود همه اندیشمندان، نخبگان و دلسوزان، ضمن ایفای نقش موثر در جهاد مقدس مبارزه، برای کاهش موثر اعتیاد، موادمخدر و روان گردان ها گام های اساسی برداشته و بدین ترتیب از گسترش آسیب­ های ناشی از اعتیاد جلوگیری نمایند.
 
 
حمید صرّامی
مدیر کل دفتر تحقیقات و آموزش ستاد مبارزه با موادمخدر ریاست جمهوری
تابستان 1397
 

دفعات مشاهده: 165 بار   |   دفعات چاپ: 25 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به فصلنامه سلامت اجتماعی و اعتیاد می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2019 All Rights Reserved | Social Health and Addiction

Designed & Developed by : Yektaweb